/20:00 – KLASYCY ŚWIATOWEJ ANIMACJI: Geoff Dunbar

20:00 – KLASYCY ŚWIATOWEJ ANIMACJI: Geoff Dunbar

Małopolski Ogród Sztuki
Rajska 12, 31-124 Kraków
Sala mała

26 listopada (wtorek)
20.00

Geoff Dunbar

Geoff Dunbar
Geoff Dunbar, ur. 1944 w Abingdon. Formalną edukację zakończył w wieku 15 lat i podejmował się różnych prac, by w ten sposób uzbierać pieniądze na upragnioną kamerę 8 mm. Zafascynowany animacjami Walta Disney’a stał się samoukiem w tej dziedzinie, by w końcu rozpocząć prestiżowy staż w Larkins Studio produkującym filmy m.in. dla Film Producers Guild w Londynie.
Po kilku latach dołączył do ekipy studia animacji Halas and Batchelor, gdzie miał okazję pracować przy Ta cała miłość (This Love Thing, 1970) oraz Stan człowieczeństwa (The Condition of Man, 1971). Nadzorował również prace nad filmami reklamowymi. Samodzielny debiut zrealizował jednak dopiero w 1974 r., gdy zaczął współpracować z Oscarem Grillo z Dragon Productions.

Pozycję nowatora w artystycznym świecie zapewniły mu dwa filmy: debiutancki Lautrec (1974) oraz UBU (1979), zaskakujące formalnie, idące pod prąd ówczesnych konwencji, tematów i stylów. W sześciominutowym Lautrecu, nagrodzonym Złotą Palmą w Cannes, wykorzystuje postacie z obrazów słynnego francuskiego malarza, tworząc niezwykle żywą animację oddającą ducha twórczości Lautreca.
UBU, nagrodzony Złotym Niedźwiedziem na festiwalu w Berlinie oraz Grand Prix w Ottawie, powstało już w studiu założonym przez Dunbara. Artysta zaskoczył publiczność swoją krótką, 20-minutą animowaną adaptacją anarchistycznej sztuki Alfreda Jarry’ego. W swojej interpretacji sięgnął do korzeni i stylu teatru Grand Guignol, założonego przez Jarry’ego w Paryżu w końcu XIX wieku i słynącego z naturalistycznych horrorów. Dunbar stworzył świat przepełniony przemocą, używając rozmazanych plam atramentu i gardłowych dźwięków z komiksowymi dymkami zastępującymi dialog bohaterów.

Idea własnego studia – Grand Slamm Animation (potem Grand Slam Partnership), wynikła z chęci posiadania większej artystycznej wolności i kontroli nad własnymi projektami. Jak wielu twórców animacji, Dunbar finansował swoje artystyczne pomysły, jak Ubu, realizując komercyjne, zlecone prace, przede wszystkim filmy reklamowe. Dlatego na swoim koncie ma m.in. reklamy piwa Guiness czy farb Dulux.

W latach 80. artystyczny rynek zaczął jednak ewoluować i coraz trudniej było realizować ambitne projekty. Dunbar, do tej pory eksperymentujący ze stylami i formami, zmuszony był skierować się w stronę bardziej tradycyjnej formuły filmów animowanych oraz publiczności dziecięcej. I tutaj jednak miał okazję zaznaczyć swoją artystyczną osobowość.

Pierwsze filmy artysty zainteresowały Paula McCartney’a, co zaowocowało krótkometrażowym Niedźwiadek Rupert i piosenka żab (Rupert Bear and the Frog Song, 1984) na podstawie popularnego komiksu dla dzieci o misiu Rupercie. Animacja stanowiła dodatek do pełnometrażowego filmu McCartney’a Pozdrów ode mnie Broad Street (Give My Regards to Broad Street). Piosenka byłego członka grupy The Beatles We All Stand Together, którą żaby wykonują w Niedźwiadku Rupercie i piosence żab długo utrzymywała się na szczycie brytyjskiej listy przebojów, a sama animacja zdobyła nagrodę BAFTA dla najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego.

Współpracę z McCartney’em Dunbar kontynuował jeszcze na początku lat 90. Nagrodzony BAFTA Prawo Daumiera (Daumier’s Law, 1992) stanowił w pewnym sensie powrót do stylistyki debiutanckiego Lautreca. Karykatury Honoré’a Daumiera stanowią punkt wyjścia do historii przeciętnego obywatela zderzonego z systemem i biurokracją.

W latach 80. Dunbar kontynuował swoją przygodę z animacją dziecięcą, reżyserując m.in. trzy odcinki popularnego serialu na podstawie książek Beatrix Potter Świat królika Piotrusia i jego przyjaciół (The World of Peter Rabbit and Friends, BBC,1993-1994). Z kolei w nowe tysiąclecie artysta wszedł z projektem Wtorek (Tuesday, 2000), wierną 13-minutową adaptacją obrazkowej książki dla dzieci Davida Wiesnera, której ponownie towarzyszy muzyka skomponowana przez Paula McCartney’a.

We własnym studiu artysta zrealizował 10 lat temu swój największy jak dotąd projekt Sprytna mała lisiczka (The Cunning Little Vixen, 2003), niemal godzinną animację dla BBC, na podstawie opery Leoša Janáčka.

FILMY

Lautrec, reż. i scen./dir. and srcipt Geoff Dunbar, Wielka Brytania/Great Britain 1974, 6’
Wykorzystując szkice, rysunki i obrazy Henri de Toulouse Lautreca, Dunbar animuje postacie znane z twórczości francuskiego malarza. Życie Lautreca ukazuje zaledwie w kilku fotografiach, by za chwilę ożywić jego rysunki: tancerki kankana, Yvette Guilbert, ulubioną piosenkarkę Lautreca, klownów i akrobatów. W końcu również zwierzęta, jakie Lautrec namalował do książki Julesa Renarda Histoires Naturelles.

UBU, reż./dir. Geoff Dunbar, muz./music Laurie Scott Baker, Wielka Brytania/Great Britain 1979, 18’
Adaptacja sztuki Alfreda Jarry’ego Ubu Król, prekursora teatru absurdu. Bruleska stanowiąca satyrę na chciwość i okrucieństwo ludzi piastujących władzę. Ubu stanowi anty-bohatera: gruby, brzydki, głupi, wulgarny, który po zdobyciu władzy staje się dyktatorem. Dunbar wykorzystuje formę komiksu (dialogi w dymkach) oraz rozmazane, rozedgrane plamy atramentu, by stworzyć groteskowy, pełen okrucieństwa świat sztuki Jarry’ego, który ponoć od początku wyobrażał sobie swoją sztukę jako film animowany.

Rupert Bear and the Frog Song / Niedźwiadek Rupert i piosenka żab, reż./dir. Geoff Dunbar, scen./script Geoff Dunbar, Paul McCartney, Linda McCartney, muz. Paul McCartney, Wielka Brytania/Great Britain 1985, 13’
Film, który zanicjował współpracę Dunbara z Paulem McCartney’em. Adaptacja popularnego komiksu dla dzieci, który ukazywał się regularnie w gazecie Daily Express. Pewnego dnia niedźwiadek Rupert wychodzi z domu na wielką wyprawę. Podążając za chmurą różnokolorowych motyli trafia pod wodospad. Przechodząc przez niego, odkrywa niezwykły świat śpiewających żab.

Daumier’s Law / Prawo Daumiera, reż./dir/ Geoff Dunbar, scen./script Paul Mccartney, Geoff Dunbar, Linda McCartney, muz./music Paul McCartney, Wielka Brytania/Great Britan 1992, 15’
Czarno-biała animacja ożywiająca litografie Honoré’a Daumiera, m.in. z serii Gargantua. Każda z kolejnych historii ukazuje bezsilność zwykłego obywatela w dochodzeniu sprawiedliwości w biurokratycznym systemie.

Tropic Island Hum / Pomruk tropikalnej wyspy, reż/dir. Geoff Dunbar, scen./script Paul McCartney, muz./music Ian Dean, Wielka Brytania/Great Britain 1997, 13’
Kolejny projekt, przy którym Dunbar współpracował z Lindą i Paulem McCartney’ami. Bajkowa opowieść o wiewiórce Wirral (Paul McCartney), która niemal zostaje zabita przez myśliwych. Udaje jej się jednak uciec, dzięki latającej balonem żabie Froggo (również głos Paula McCartney’a). Oboje lecą na tropikalną wyspę, na której schronienie znajdują inne zwierzęta uciekające przez myśliwymi.

Tuesday / Wtorek, reż./dir. Geoff Dunbar, muz./music Paul McCartney, Wielka Brytania/Great Britain 2001, 13’
Adaptacja książki obrazkowej dla dzieci Davida Wiesnera. Głosów postaciom udzielili Dustin Hoffman i Paul McCartney. Czarująca opowieść rozgrywająca się niemal bez słów, w której wszystko jest możliwe. Obserwujemy wydarzenia pewnego niezwykłego wtorku na amerykańskim przedmieściu, gdzie zawitały żaby latające na liściach kwiatów lilii.