/19:00 – Autoportrety twórców animacji: Ferenc Rofusz

19:00 – Autoportrety twórców animacji: Ferenc Rofusz

Kino Rotunda
ul. Oleandry 1, 30-060 Kraków
Górna sala

27 listopada (środa)
19.00

Ferenc Rofusz_s

Urodził się na Węgrzech w 1946 r. Swoją karierę rozpoczął w 1963 r. jako asystent reżysera w Studio Pannonia w Budapeszcie, gdzie piął się po zawodowych szczeblach od asystenta do reżysera, współpracując m.in. z zeszłorocznym gościem naszego festiwalu Marcellem Jankovicsem. W 1980 r. Rofusz zrealizował film Mucha (A Légy), nagrodzony w roku następnym Oscarem. Film ten ujawnił stałą cechę twórczości Rofusza, jaką jest przyjmowanie subiektywnego punktu widzenia filmowego bohatera. Czasem może nim być mucha (Mucha), innym razem jabłko (Jabłko/Gravitáció, 1983), skazaniec stojący przed plutonem egzekucyjnym (Martwy punkt/Deadlock, 1982) czy w końcu sam reżyser (Bilet/Ticket, 2011).

Na karierę artysty kluczowy wpływ miał sukces filmu Mucha, który zdobyłpowszechne uznanie. Pierwotna wersja filmu miała bardzo wyraźny polityczny przekaz (podobnie było z zakazanym przez cenzurę Martwym punktem). Rofusz nie dostał pozwolenia na wyjazd do Los Angeles i nie wziął udziału w ceremonii rozdania Oscarów. Zamiast niego na uroczystość poleciał szef agencji rządowej Hungarofilm, István Dósai. Wygłosił on krótkie podziękowanie: „Rofusz to nie ja, bardzo mi przykro. Nasz reżyser otrzymał zaproszenie za późno. Chciałbym podziękować w jego imieniu. I jeszcze jedno: nawet film krótkometrażowy może być wielki”. Publiczność i członkowie Akademii Filmowej byli wzburzeni faktem, że nie wiedzieli, komu wręczono statuetkę. Rofusz śledził ceremonię, słuchając węgierskiej stacji Radia Wolna Europa. Jak sam to później opisał, „był w tym momencie najsmutniejszym i najbardziej rozczarowanym człowiekiem”. Dopiero po jakimś czasie Oscar trafił do rąk reżysera.

W 1984 r. wyjechał do zachodnich Niemiec, by tworzyć animacje dla telewizji. W cztery lata później Rofusz został zaproszony do współpracy z wytwórnią animacji Nelvana Ltd. – największym studio filmowym w Kanadzie. Reżyser przeniósł się tam z rodziną. W nowym miejscu pracy spotkał się z uznaniem i dobrymi warunkami pracy. W tym okresie wiele tworzył i dużo się nauczył. Pracował między innymi przy reklamie Toyoty i kampanii The rad warrior, która miała zwrócić uwagę na wypadki powodowane przez rowerzystów. Ta ostatnia okazała się wielkim sukcesem, zdobywając nagrodę dla reklamy roku. Artysta nie żałuje tego okresu, także dlatego, że tamte zlecenia „dawały mu duże możliwości, mógł też wykorzystać różne style i ekscytujący go nowy potencjał techniczny”.
Z czasem założył własną wytwórnię, Creative Director of Super Fly Films Inc., gdzie w ciągu wielu lat wyprodukowano ponad sześćdziesiąt reklam oraz projektów, za pomocą zarówno technik tradycyjnych, jak i animacji komputerowej. Technologia rozwijała się jednak bardzo szybko, a praca ręczna została zastąpiona przez maszyny. W połowie lat 90. jego zawód okazał się tak mocno zdominowany przez komputery, że musiałby zainwestować bez mała pół miliona dolarów, aby utrzymać wytwórnię na rynku. Ostatecznie więc zdecydował się ją zamknąć.

Jego ostatnie prace to m.in.: Ceasefire! (Tüzet szüntess!, 2003), A Dog’s Life (2005) oraz Bilet (Ticket, 2011). Obecnie mieszka w Budapeszcie, gdzie uczy i współpracuje przy realizacji filmów animowanych.

A LÉGY / MUCHA / THE FLY, scen./sc.: Áron Sipos, reż./dir.: Ferenc Rofusz, zdj./ph.: Zoltán Bacsó, Prod.: Ferenc Rofusz, Węgry/Hungary, 1980, 3’20”, anim.

Historia ostatnich trzech minut życia owada i świat widziany z jego własnej perspektywy. Film rozpoczyna się od lotu tytułowej muchy przez ogródek; zatrzymuje się tylko na kilka sekund, aby przyjrzeć się swojemu cieniowi widocznemu na drzewie. Wlatuje do domu, gdzie ścigają ją przez salon, gabinet i w górę schodów. W ostatnich sekundach filmu widzimy świat oczami martwej muchy, przekłutej i umieszczonej w gablotce z owadami.

DEADLOCK / MARTWY PUNKT, scen./sc., reż./dir.: Ferenc Rofusz, zdj./ph.: Zoltán Bacsó, József Gujdár, Prod.: Studio Pannonia, Węgry, 1982, 3’26”, anim.

Film Deadlock łączy w sobie elementy filmu fabularnego i animacji. Opowiada o ostatnich trzech minutach życia bohatera czekającego na pluton egzekucyjny. Rofusz po raz kolejny daje wyraz swojej fascynacji ostatnim momentem życia. Zanim bohater zostanie rozstrzelany, spogląda w dół na swoje buty i na muchę, która towarzyszy mu w końcowych chwilach. Zakazany film był ostatnim filmem Rofusza, zrealizowanym dla państwowego węgierskiego studia animacji Pannonia.

GRAVITÁCIÓ / GRAVITY, scen./sc., reż./dir.: Ferenc Rofusz, zdj./ph.: Zoltán Bacsó, Węgry/Hungary, 1983, 2’54”, anim.

Jabłko próbuje urwać się z drzewa i spaść; jego wysiłki obserwują inne jabłka. Grawitacja ilustruje legendę kryjącą się za odkryciem prawa Newtona, koncentrując się na determinacji i frustracji wynikającej z trwania w jednym punkcie. Jabłko może upaść na tyle daleko od drzewa, na ile pozwolą mu na to prawa natury, jednak nie oznacza to, że musi ono nieustannie tkwić na tej samej gałęzi. Jednakże krok ku wolności niesie ze sobą poważne ryzyko.

TÜZET SZÜNTESS! / CEASEFIRE, scen./sc.:Elizabeth Richards, reż./dir.: Ferenc Rofusz, muz./mus.: Éry Balázs, Węgry/Hungary, 2003, 8’23”, anim.

Ceasefire! przedstawia tragedię młodego chłopca żyjącego w strefie wojny, tam, gdzie nie ma już żadnej nadziei. Film ten stanowi ostrzeżenie. Historia mogłaby wydarzyć się wszędzie – w państwach byłej Jugosławii, na Węgrzech czy w Iraku.

DOG’S LIFE, scen./sc.: Tamás Fehér, reż./dir.: Ferenc Rofusz, zdj./ph.: László Fazekas, muz./mus.: Attila Pacsay, Węgry/Hungary, 2005, 11’25’, anim.

Symboliczna opowieść o tym, jak życie reżysera zdane jest na łaskę producentów filmowych.

TICKET / BILET, scen./sc.; reż./dir.: Ferenc Rofusz, muz./mus.: DJ Bootsie, Węgry/Hungary, 2011, 10’, anim.

Ticket opowiada historię życia człowieka od chwili narodzin aż do śmierci, przedstawioną z jego osobistej perspektywy. Na nasze życie składa się ciąg doświadczeń oraz czynności, które sprawiają, że istniejemy. Rofusz podkreśla, że jest to jego pierwszy film bez politycznego wydźwięku.

HOPPI (zwiastun), scen./sc.; reż./dir.: Ferenc Rofusz, Węgry/Hungary, 45”, anim.

Seria animacji o elfach, które są odpowiedzialne za różne święta, takie jak urodziny, Boże Narodzenie czy Wielkanoc. Filmem demo był odcinek o urodzinach. Animacje są przeznaczone dla dzieci w wieku 6-7 lat, które mogą uczyć się z nich o tradycjach i znaczeniu danych świąt. W przeciwieństwie do współczesnych popularnych kreskówek ta seria filmów skupia się na nauce i dobrych wzorcach do naśladowania.

SHOWREEL, 2012, 6’22”

Wybór różnych prac demo Rofusza, który przedstawia szeroki zakres jego dorobku artystycznego, talent i niezwykłe dzieła wizualne, zaczynając od reklam, a kończąc na krótkometrażowym filmie animowanym, nagrodzonym Oscarem.